نوع مقاله: مقاله پژوهشی

نویسندگان

1 کارشناس ارشد مشاوره، دانشگاه آزاد اسلامی واحد خمینی شهر، اصفهان، ایران.

2 عضو هیات علمی گروه روانشناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

3 عضو هیات علمی گروه روان شناسی، دانشگاه اصفهان، اصفهان، ایران.

چکیده

هدف پژوهش حاضر بررسی تاثیر آموزش برنامه والدگری بارکلی بر سلامت روان مادران کودکان پسر با اختلال نقص توجه-بیش فعالی در مقطع ابتدایی بوده است. نوع تحقیق، نیمه تجربی همراه با پیش آزمون و پس آزمون با گروه آزمایش و کنترل بود. نمونه ی پژوهش شامل 30 مادر کودکان بیش فعال با نقص توجه بودند.که با استفاده از روش خوشه ای چند مرحله ای از نواحی آموزش و پرورش اصفهان ، یک ناحیه (ناحیه 2)،به تصادف انتخاب گردید .سپس از بین مدارس پسرانه این ناحیه، 2 دبستان به صورت تصادفی انتخاب و دانش آموزان آن دو دبستان با پرسشنامه کانرز معلمان، از نظر اختلال نقص  توجه – بیش فعالی مورد سنجش قرار گرفتند.از میان دانش آموزان پسر بیش فعال ،30 نفر که نمرات بالاتر از میانگین داشتند، انتخاب شدند. سپس مادران آن ها به صورت هدفمند انتخاب و به صورت تصادفی در دو گروه آزمایش و کنترل قرار گرفتند. گروه آزمایش به مدت 8 جلسه تحت آموزش برنامه ی والدگری بارکلی، قرار گرفتند. آزمودنی ها به وسیله ی مقیاس سلامت روان در 2 مرحله ی( قبل از مداخله و بعد از مداخله) مورد ارزیابی قرار گرفتند..داده ها با استفاده از کوواریانس چند متغیره مورد تجزیه و تحلیل قرار گرفت. نتایج نشان داد که آموزش برنامه والدگری بارکلی، بر بهبود سلامت روان مادران گروه آزمایش نسبت به گروه کنترل  تأثیر معنادار داشته است(0005/0P<).همچنین این برنامه بر سه زیر مقیاس سلامت روان،  یعنی علائم جسمانی، اضطراب و اختلال خواب، افسردگی  تأثیر معنادار داشته و آن ها را کاهش داده است. (0005/0P<) اما مشاهده نتایج مربوط به زیر مقیاس کارکرد اجتماعی حاکی از عدم کاهش معنادار نمرات  بوده، ومداخله نتوانسته بر این زیر مقیاس مؤثر باشد (081/0P>).

کلیدواژه‌ها

عنوان مقاله [English]

The effect of Barkley’s parenting program on mental health of mothers of boys with attention deficit hyperactivity disorder in elementary school(7-12) in Isfahan

نویسندگان [English]

  • Mahin Sadat Kadkhodaie 1
  • Ahmad Ahmadi 2
  • Ahmad Abedi 3

1 Counseling, Islamic Azad University of Khomeinishahr,Isfahan, Iran

2 Academic member, University of Isfahan, Isfahan, Iran

3 Academic member, University of Isfahan, Isfahan, Iran

چکیده [English]

The purpose of this research was to study the effect of Barkley’s parenting program education on mental health of mothers of boys  7 to 12 years old,with attention deficit hyperactivity disorder, in elementary school. The research was semi experimental with Pre-test, post-test and with experimental and control group. The sample of research were 30 mothers of boys with attention deficit hyperactivity disorder. They were selected randomly from of school boys in Isfahan. They were tested in terms of attention deficit–hyperactivity disorder, all of whom  had scores above average. Then their mothers purposefully were selected and then randomly assigned to two experimental and control groups.  Mothers in the experimental group received 8 sessions of Barkley’s parenting education .The subjects Were evaluated by the Mental Health Inventory (before and after intervention), The research hypothesis was that Barkley’s parenting education has effect on mental health of mothers of boys with attention deficit hyperactivity disorder. The data were analyzed using the Multivariate covariance.The results showed that Barkley’s parenting education was significantly effective on  improving the mental health of mothers in the experimental group (P<0.0005). The results also showed that the program was significantly effective on three subscales of mental health: Somatic  symptoms, anxiety and sleep disorders, and depression(P<0.0005). The results related to social functioning subscale represents have not change scores(P>0.081),and The intervention could not have been effective on the following scale.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Barkley's parenting
  • mental health
  • attention deficit hyperactivity disorder

بارکلی،ر.(2013).آموزش کودکان با نقص توجه- بیش فعالی، ترجمه؛احمد عابدی،عادله شعرباف زاده(1394)،تهران: انتشارات جنگل.

بیرامی،م.(1388). تاثیرآموزش مهارت های فرزندپروری به مادران پسران دبستانی مبتلا به اختلالات برونی سازی شده بر سلامت روانی و شیوه های تربیتی آن ها،مجله ی علمی پژوهشی اصول بهداشت روانی،11(2)،ص114-105.

تقوی، س. م.(1380). بررسی روایی و اعتبار پرسشنامه سلامت عمومی (G.H.Q)، مجله روانشناسی، 5(4)، 398-381.

 

جعفری، ب س؛ موسوی، ر؛فتحی آشتیانی، ع و خوشابی، ک. ( 1389). اثربخشی برنامه فرزندپروری مثبت بر سلامت روان مادران کودکان با اختلال نقص توجه-بیش فعالی. فصلنامه خانواده پژوهی،6 (4) ، 497-510.

حاجی سید جوادی، ط؛ برجعلی، م.و برجعلی، ا.(1392). اثربخشی آموزش رفتاری بارکلی به والدین کودکان مبتلا به اختلال کمبود توجه- بیش فعالی در کاهش علایم. مجله علمی دانشگاه علوم پزشکی قزوین،17(6)،ص52-48.

درخشانپور، ف؛ خاکی، س؛ شاهینی، ن؛ وکیلی، م. ع و ثاقبی، ع. ( 1395). پژوهشی با عنوان ارتباط سلامت روانی مادران با سبک فرزندپروری در کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی و نقص-توجه. (3) 18، 155-151.

روشن بین، م؛ پور اعتمادی، ح و خوشابی، ک.(1386). تأثیر آموزش برنامه گروهی فرزند پروری مثبت بر استرس مادران کودکان  4تا 10 ساله مبتلا به بیش فعالی- نقص توجه. فصلنامه خانواده پژوهی 3(1)، 572-560.

طهماسیان، ک و چیمه، ن.(1391). اثر بخشی آموزش مدیریت رفتار بر تنیدگی والدینی مادران کودکان در خود مانده. فصلنامه روانشناسی تحولی، (21)، 278-269.

عربی، س ؛ دانش، ع؛ کاکاوند ،ع؛ سلیمی نیا ،ع و امیرغفاری، م.(1392). نشریه علمی پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی البرز.2(3)،ص -146-139.

فرمند، آ.(1385). سودمندی درمان ترکیبی: برنامه گروهی فرزند پروری و دارو درمانی بر علائم و شیوه های تربیتی کودکان 12-2ساله مبتلا به اختلال نقص توجه/ بیش فعالی. رساله ی دکتری روان پزشکی، دانشگاه علوم بهزیستی و توان بخشی، تهران.

قشنگ، ن.(1382).تأثیر آموزش مادران بر کاهش تنیدگی رابطه مادر-کودک. پایان نامه کارشناسی ارشد روانشناسی، دانشگاه شهید بهشتی، تهران.

کجباف، م. ب؛ شیرازی تهرانی، ع ر؛ میر دریکوند، ف و مظاهری، م. (1394). اثر بخشی آموزش مدیریت رفتاری والدین بر سلامت عمومی مادران کودکان بیش فعال.فصلنامه خانواده پژوهی،(1)11 ،122-103.

کردستانی، د؛.رادمنش، ح؛. سالاری، م؛ امیری، م و فرهودی، ف.( 1392). برسی تأثیر روش های اصلاح رفتار به مادران کودکان با اختلال نارسایی توجه/ بیش فعالی بر کاهش استرس  والدگری و افزایش عملکرد فرزندانشان.مجله علوم رفتاری، 7(3)، 269-263.

محرری، ف؛ شهریور،ز و تهرانی دوست، م.(1388). تاثیر آموزش«برنامه ی تربیت سازنده» به مادران بر مشکلات رفتاری کودکان مبتلا به اختلال بیش فعالی /کم توجهی. مجله ی اصول بهداشت روانی ،11(1)، 40-31.

محمد اسماعیل، ا. (1385). بازی درمانی، نظریه ها، روش ها و کاربردهای بالینی.تهران: نشر دانژه.

مفتاق ، د ؛ محمدی، ن و نجیمی، آ. (1391). بررسی روش های مختلف درمان کودکان دارای اختلال نقص توجه – بیش فعالی بر سلامت روان مادران،مجله دانشگاه علوم پزشکی خراسان شمالی،4(2): ص245-251.

 

Anastopoulos, A. D., Shelton, T. L., DuPaul, G. J. & Guevremont, D. C. (1993). Parent training for aAttention deficit hyperactivity disorder: Its impact on parent functioning. Journal of Abnormal of Psychology, 21, 581-596.

Barkley, R. A., Karlsson, J., & Pollard, S. (1985). Effects of age on the mother-child interactions of hyperactive children.Journal of Abnormal Child psychology, 13, 631-638.

 

Barlow, j., & Coren, E. (2004).Parent training programs for improving maternal psychosocial health.Coherance Database System Review, 1, 2020.

Conners, C. K., Sitarenios, G., Parker, J. A., & Epstain, J. N. (1998). Revision and restandardization of the Conners’ Teacher Rating Scale: Factor structure, reliability, and criterion validity. Journal of Abnormal

Child Psychology, 26 (4), 279-292.

Cunningham, C. E., & Boyle, M. H. (2002). Preschoolers at risk for attention deficit hyperactivity disorder and oppositional defiant disorder: Family, parenting and behavioral correlates. Journal of Abnormal Child Psychology, 30(6) , 555-569.

Danforth, J., Harvey, E., Wendy, R., Ulaszek, T., & McKee, TE . (2006).The outcome of group parent training for families of deficit/aggressive behavior. Clinical Psychiatry;37:188-205.

Das Benerjee,  T.  D.,  Middleton.  F.,  &  Faraone,   S.  V.  (2007).  Environmental  risk  factors  for   attention  deficit  hyperactivity disorder.  Acta  Paediatrica, 96,1269-1274.

Dean, C., Myors, K., & Evans, E. (2003). Community-wide implementation of a parenting program: The South East Sydney positive parenting project. Australian ejournal for the Advancement of mental Health.2(3).

Dretzke, J., Davenport, C., Frew, E., Barlow, G., Brown, S., Bayliss, S., Taylor, R., Sandercock, J., & Hyde, C. (2009). The clinical effectiveness of different parenting programs for children with conduct problems. University of Birmingham, U. K. [Online]. Available: http://www.camph.com.

Erhardt, D., & Baker, B.(2000). The effects of behavioral parent training on families with young hyperactive children. Journal of Behavior Therapy and Experimental Psychiatry 21(2), 121-132.

Gillberg, C. (2003). Deficits in attention, motor control, and perception: A brief review.  Archives of Disease in Childhood, 88, 904-910.

 

Kadesjo, C., Hagglof, B., & Gillberg, C. (2003).ADHD with and without ODD in 3-7 children. Journal of Developmental Medicine and Child Neurology, 45, 693-699.                                                                        

Kuhn, C., Carter, S. (2006).Maternal Self-Efficacy and Associated Parenting Cognitions among Mothers of Children with Autism. American Journal of Orthopsychiatry,76, (4),  564-575.

Lamb, K. (2006). Addressing the challenges of parenting: Parent training with parents.

 

Levac, A. M., Mcmay, A., Merkam, P., & Reddon-Darcy, M. L. (2008).Exploring parent participation in parent training program for children aggression: understanding and illuminating mechanisms of change.Journal of child and adolescent psychiatry nursing, 21(2), 78-88.

Mash, E. J., & Barkley, R. A. (2003).Child psychopathology. New York: Guilford press.

Pelham, J., Carlson, C., Sams, S. E., Vallano, G., Dixon, M. J., Hoza, B., & Swanson, J. M., (1998). Separate and combined effects of methylphenidate andbehavior modification on boys with attention deficit-hyperactivity disorder in the classroom.

 

Rogers, H., Cann, W., Cameron, D., Littlefield, L., & Lagioia, V. (2003). Evaluation of the family intervention service for children presenting with characteristics associated with attention deficit hyperactivity disorder. Australian e-Journal for the Advancement of mental Health.2(3).

Sanders, M. R., & Turner, K. T. (2006). The efficacy of the Triple P-positive parenting program in improving parenting and child behavior: A comparison with two other treatment conditions [On-line]. Available: http://www.unifr.ch.

Sanders, M.R., & McFarland, M. (2000). The treatment of depressed mothers with disruptive children: A comparison of parent training and cognitive behavioral family intervention. Behavior Therapy, 31, 89-112.

Shechtman, Z., & Gilat, I. (2005).The effectiveness of counseling groups in reducing stress of parents of children with learning disabilities.Group Dynamics, 9(4),275-286.                        

Zubrick SR. 2005. Prevention of child behavior problems through universal implementation of a group behavioral family Intervention.14: 1-18.